×

Ab-, uus-, äwägg gsperrt

Uhr
Südostschweiz

Das Zusammenleben der Sprachen und Kulturen in Graubünden: Das ist das Thema der Kolumne «Convivenza», die wöchentlich in der «Südostschweiz» und der romanischen Tageszeitung «La Quotidiana» publiziert wird.

Var Elisabeth Mani-Heldstab

Miar iss, miar sijend ganz normal uufgstandä, an däm Morged im März, wia an allnä Mörged vorchär au. Aber van däm Tag aa, wa där uuheimli Covid 19 d Wäld leemt, ischt nüd mee wia vorchär. Alls abgsperrt, d Lüüt van irjä Arbetsplätz uusgsperrt und dia ab 65gi mee oder minder äwägg gsperrt. Natürli nid für nüd! Heid Sorg zun eui säb und dermit au zunänand. So heisst s däheimed bliibä und für dia wa chönnd, in Heimarbet oder äbä Home-Office irjä Arbet z erledigä. D Schüaler müassend mid dä Leerer am PeCe oder Telifon und dän Elterä alls sälber erlärnä. Und über vilnä hangend d Sorgä um dän Uusbildigs- oder Arbetsplatz wia än duuchli Wolchä am Himmel.

Und für mii as Risikogrüppleri heisst s jetz äbä au däheimed bliibä, i muass ja nid chrumm aagluaged cho. Nei, ring ischt miar das am Aafang de grad gar nid gfallä. I gib es zua, äsia hätt i scho hüünä chönnä ab denä verpasstä herrlichä Früaligsschgiitagä uf Parsenn. Aber dia schlimmä Bilder und Pricht jedä Tag heind mr dr Chopf denn ir Gschwindi an ds rächt Ort grückt. Wia zerbrächli ünschi Wäld doch uf eimal ischt! Da erstilled dr lüütischt Chreehals, mä ischt eifach nu dankbar für alli dia, wa in däm Gwürr va Stress und Verschwörigstheoriä ä chlarä Chopf bewarend und ds Richtigä tüand.

Hed s miar in der Ziit an ättes gfeelt? Ämal am Nötigschtä ganz sicher nid. Das hed nisch ünschi Familia-Corona-Hülfsmannschaft all Tag für di Türä gstellt. Au d Verbindig zun dä Liabschtä und Fründä ischt über di sozialä Mediä albig mügli plibä, und bin däm wunderbarä Wätter hescht chönnä stundälang dussnä ir friia Natur sii. Nei, wär i schwirigä Ziitä sövel Sicherheit und Solidaritet tarf erläbä, där hed biwarisch nüd z chlagä. Und gliich feelt ds Wichtigschtä hald eifach. Di Begägnigä und ds Zämasii am grossä Familiatisch, ds Hengerä im Fründeschreis und ganz bsunders di Ziit mid ünschnä Liabschtä im Alters- oder Pflägeheim. Es würd eim bewusst, wia preziis dia Ziit albig choschtbarer chunnd und eim jetz nid eifach liisli, ungfreeget zwüsched dä Fingerä zerrinnä sotti.

Grad jetz in denä lengä Quaranteenätagä chunnd bir eltischtä Generazion sövel wider uacher, sövel wa schi ünsch jetz wettend erzellä: Über dia lengä Wuchä vam Abgsonderedsii wäg dr Chinderleemig in dä drissger Jaar, wa Schualkameradä dra gstorbä sind. Über d Ungwüssheit und d Razionierig in dä Chriegsjaarä. Über dia Ziit, wa d Muul- und Chlauäsüüch gwüatet und mengi Puurafamiliä so hert getroffä hed. Miar asä Füüfjeerigi sind dia Tagä bis hüt i schwerer Erinnerig pliba. Dr Ätti, wa nid hein het törfä, und miar Goofjeni, wa mä d Spiis im ä Chesseli nu für di Gadätürä heind stellä chönnä. Derigs geid nid ooni Spuurä a mä Mensch verbii, keis Wunder ischt jetz alls wider da und bruuchti d Neechi var Familia nötiger as jee. Zeigti ünsch aber nid au grad irjä lengä Läbä, dass au schweeri Ziitä wider verbii ggangä sind, und dass au naa mä hertä Winter albig wider Früalig cho ischt?

Ds Ziitrad geid zum Glück um und um. I plangä druf und bachä afä än Turtä für dn eerscht Hengert dernaa.

 

*Elisabeth Mani-Heldstab ist Präsidentin der Walservereinigung Graubünden und Familienfrau in einer 4-Generationen-Grossfamilie. Sie wohnt in Davos Dorf.

 

Glossar:

ring                                  –        einfach

äsia                                  –        manchmal

hüünä                     ­          –        weinen

erstillä                              –        still werden

Chreehals                         –        Schreihals

Gwürr                               –        Gewirr, Durcheinander

biwarisch                          –        wahrhaftig

preziis                              –        exakt, gerade

chunnd uacher                  –        kommt hervor

Chinderleemig                  –        Kinderlähmung (Poliomyelitis)

Muul- und Chlauäsüüch    –        Maul- und Klauenseuche

Goofjeni                 –                  Kleinkinder

Gadätürä                –                  Stalltüre

 

Kommentar schreiben

Kommentar senden